10 oktober is de Dag van de Mentale Gezondheid. Een dag die uitnodigt om stil te staan bij iets wat vaak niet zichtbaar is, maar wel een grote invloed kan hebben op iemands leven.
Mentale gezondheid gaat voor mij over veel meer dan alleen een diagnose of een label. Het gaat over hoe je je voelt, hoeveel spanning je ervaart, hoe je omgaat met onzekerheid, verdriet, overprikkeling of periodes waarin het leven even zwaarder voelt dan anders. Juist omdat je dat niet altijd aan de buitenkant ziet, wordt het nog te vaak onderschat.
Ook in mijn eigen leven heb ik uitdagingen gekend die mentaal veel van mij vroegen. Momenten waarop ik mezelf opnieuw moest leren begrijpen. Waarop ik moest ontdekken waar mijn grenzen lagen, wat ik nodig had en wanneer ik niet alles alleen hoefde op te lossen.
Dat waren niet altijd makkelijke momenten.
In mijn jeugd heb ik me niet altijd gezien en begrepen gevoeld. Ik ben ook onderschat. Dat doet iets met hoe je later naar jezelf kijkt en hoe makkelijk het is om op anderen te vertrouwen. Het kan ervoor zorgen dat je lang blijft zoeken naar bevestiging in jezelf, kan ik dit echt? Mag ik dit vragen? ben ik niet te veel?
Die gedachten kunnen op onverwachte momenten terugkomen.
Zelfstandig reizen naar een onbekende plek vind ik bijvoorbeeld spannend. Niet omdat ik het niet wil of niet durf te proberen, maar omdat er onderweg veel onzekerheden kunnen zijn. Is alles toegankelijk? Kan ik ergens naar binnen? Weet ik waar ik moet zijn? Wat doe ik als iets anders loopt dan gepland?
Mijn hoofd kan dan al snel veel scenario’s afgaan.
Ook hulp vragen vind ik niet altijd makkelijk. Een deel van mij wil het liefst eerst alles zelf oplossen. En als ik toch hulp nodig heb, kan er een gedachte opkomen die veel mensen misschien herkennen: ben ik niet te veel? Vraag ik niet te veel?
Juist dat maakt hulp vragen soms groter dan de vraag zelf.
Ik ben iemand die graag kijkt naar wat wel kan. Die doorgaat. Die oplossingen zoekt. Maar juist daardoor heb ik ook geleerd dat doorgaan niet altijd hetzelfde is als sterk zijn.
Soms zit kracht juist in het erkennen dat iets moeilijk is.
Dat je spanning voelt.
Dat je hoofd vol zit.
Dat je iets spannend vindt.
Dat je merkt dat je het even niet alleen wilt dragen.
Wat mentale gezondheid wat mij betreft zo kwetsbaar maakt, is dat je vaak niet kunt zien wat iemand vanbinnen meedraagt. Iemand kan lachen, werken, afspraken nakomen en toch vanbinnen worstelen. Iemand kan sterk en zelfstandig overkomen, terwijl er ondertussen veel onrust, spanning of onzekerheid aanwezig is.
Daarom vind ik het belangrijk dat we voorzichtig zijn met oordelen. We zien vaak maar een klein deel van iemands verhaal.
Misschien begint begrip daarom wel bij iets heel eenvoudigs oprecht. vragen hoe het met iemand gaat. Niet alleen uit beleefdheid, maar met oprechte aandacht.
Soms kan één vraag al verschil maken. Niet omdat je daarmee meteen iemands probleem oplost, maar omdat je laat merken dat iemand niet alles alleen hoeft te dragen.
Ik denk dat veel mensen graag iets voor een ander willen betekenen, maar niet altijd weten hoe. Terwijl steun vaak niet ingewikkeld hoeft te zijn.
Soms zit het in luisteren zonder meteen een oplossing aan te dragen.
Soms in samen een kop koffie drinken.
Een berichtje sturen.
Even meelopen. Of gewoon laten weten ik ben er voor je.
Wat daarbij helpt, is om niet meteen in te vullen wat een ander nodig heeft. Vraag liever:
Wil je dat ik luister, of wil je dat ik met je meedenk?
Alleen al dat onderscheid kan ruimte geven. Want niet iedereen die iets deelt, zoekt direct een oplossing. Soms wil iemand vooral gehoord worden. Serieus genomen worden. Even kunnen zeggen dat het niet gaat, zonder dat daar meteen een oordeel of advies op volgt.
Dat geldt voor vrienden en familie, maar ook voor professionals.
Je kunt veel kennis hebben, maar nooit volledig voelen wat er in iemand anders omgaat. Juist daarom zijn luisteren, afstemmen en doorvragen zo belangrijk. Niet meteen invullen, maar nieuwsgierig blijven naar wat iemand zelf nodig heeft.
Ook hulp vragen blijft voor mij een leerproces.
Niet omdat ik niet weet dat hulp soms nodig is, maar omdat ik lang gewend ben geweest om eerst zelf te zoeken, zelf op te lossen en mezelf zo klein mogelijk te maken in wat ik nodig had.
Steeds meer leer ik dat hulp vragen niet betekent dat je lastig bent. Dat je niet te veel bent omdat je iets nodig hebt. En dat zelfstandigheid niet betekent dat je alles alleen moet kunnen.
Soms betekent goed voor jezelf zorgen juist dat je iemand toelaat.
Op de Dag van de Mentale Gezondheid, vind ik het daarom belangrijk om niet alleen stil te staan bij klachten.
Maar ook bij hoe we met elkaar omgaan.
Bij de kracht van aandacht.
Bij luisteren zonder oordeel.
Bij serieus nemen wat niet altijd zichtbaar is.
En bij het besef dat mentale gezondheid niet alleen iets is voor mensen die op dat moment klachten ervaren. Het gaat ons allemaal aan.
Misschien kunnen we elkaar niet altijd volledig begrijpen. Misschien kunnen we ook niet alles oplossen. Maar we kunnen wel iets heel belangrijks doen, ruimte maken voor het verhaal van de ander.
Soms kun je iemands last niet wegnemen. Maar je kunt er wel voor zorgen dat iemand die last niet helemaal alleen hoeft te dragen.
Reactie plaatsen
Reacties