Tijdens de Week van de Toegankelijkheid staan we extra stil bij de vraag hoe iedereen zo zelfstandig mogelijk mee kan doen in de samenleving. Dat is belangrijk, want er zijn nog genoeg plekken waar toegankelijkheid beter kan. Een hoge drempel. Een smalle doorgang. Een ontoegankelijk toilet. Informatie die niet voor iedereen begrijpelijk of bruikbaar is.
Maar voor mij gaat toegankelijkheid over meer dan fysieke aanpassingen alleen. Het gaat ook over bewustwording. Over hoe we met elkaar omgaan. Over zien wat voor de één vanzelfsprekend is, maar voor de ander helemaal niet. En misschien nog belangrijker: over samen zoeken naar wat wel mogelijk is.
Wat voor de één vanzelfsprekend is, is dat voor de ander niet
Even ergens naar binnen lopen. Zelf iets uit een hoog schap pakken. Een deur openen. Naar het toilet kunnen. Spontaan ergens naartoe gaan.Veel mensen staan daar nauwelijks bij stil. En dat is ook logisch. Wanneer iets in jouw dagelijks leven vanzelf gaat, hoef je er niet voortdurend over na te denken.
Pas wanneer iets níet vanzelfsprekend is, merk je hoeveel verschil een toegankelijke omgeving kan maken. Voor mij is dat dagelijkse realiteit. Niet altijd omdat iets onmogelijk is, maar soms omdat er net een extra stap nodig is. Een hulpmiddel. Een aanpassing. Of gewoon iemand die ik hulp kan vragen.
Kunt u mij helpen? Of als je iemand ziet de vraag te stellen: Kan ik iets voor je doen?
Zo’n simpele vraag kan soms meer verschil maken dan mensen denken.
Onwetendheid is niet automatisch onwil Ik vind het belangrijk om daar ook eerlijk in te zijn. Niet iedereen weet wat iemand met een beperking nodig heeft. En wat mij betreft hoeft dat ook niet. Je kunt niet van iemand verwachten dat die uit zichzelf precies weet wat voor een ander werkt. Dat geldt voor een winkelmedewerker, een zorgverlener, een ondernemer, een collega of iemand die je toevallig op straat tegenkomt.
Voor mij begint bewustwording daarom niet bij meteen zeggen wat iemand fout doet, maar bij het gesprek aangaan.
Vraag het kan ik ergens mee helpen? Als het antwoord nee is, is dat ook goed. Juist daarin zit voor mij respect, niet automatisch invullen wat iemand nodig heeft, maar ruimte geven aan degene zelf om dat aan te geven.
Zelfredzaamheid betekent niet alles alleen doen Toegankelijkheid en zelfredzaamheid worden soms met elkaar verward. Alsof zelfstandig zijn betekent dat je alles zonder hulp moet kunnen.
Voor mij werkt dat anders.
Zelfredzaamheid betekent juist dat ik zoveel mogelijk zelf kan bepalen hoe ik mijn leven vormgeef. Dat ik mijn keuzes kan maken. Dat ik kan aangeven wanneer ik iets zelf wil doen en wanneer ik hulp prettig of nodig vind. Soms betekent zelfstandigheid dus dat ik iets zelf doe. En soms betekent zelfstandigheid dat ik zelf besluit iemand om hulp te vragen.
Die regie vind ik belangrijker dan het idee dat alles perse zonder ondersteuning moet kunnen.
Kijk ook naar wat er al wel goed gaat
Tijdens gesprekken over toegankelijkheid ligt de nadruk begrijpelijkerwijs vaak op wat nog niet goed gaat. En die knelpunten moeten zichtbaar blijven. Want als mensen ergens letterlijk of figuurlijk niet binnenkomen, moeten we daarover blijven praten. Tegelijkertijd geloof ik dat verandering ook ontstaat door goede voorbeelden zichtbaar te maken.
Een ondernemer die meedenkt over een praktische oplossing. Een medewerker die niet meteen invult wat iemand nodig heeft, maar het gewoon vraagt. Een organisatie die ervaringsdeskundigen betrekt voordat er beslissingen worden genomen. Of iemand die even helpt bij iets wat voor hem of haar nauwelijks moeite kost, maar voor een ander een wereld van verschil maakt.
Dat zijn misschien kleine voorbeelden. Maar juist daar begint bewustwording.
Niet denken vanuit beperkingen, maar ook niet doen alsof obstakels er niet zijn.
Voor mij betekent denken in mogelijkheden niet dat we problemen moeten wegpoetsen. Een ontoegankelijke deur blijft een ontoegankelijke deur. Een te hoge drempel wordt niet lager omdat we positief proberen te denken.
Wanneer we kunnen naar wat is nodig? Wat kunnen we aanpassen? Wat kunnen we de volgende keer beter doen?
Dat is voor mij de balans. Niet alleen denken vanuit beperkingen, maar ook niet doen alsof obstakels er niet zijn.
Ze zichtbaar maken.
Ze bespreekbaar maken.
En vervolgens samen zoeken naar oplossingen.
Toegankelijkheid maken we met elkaar
Niet iedere plek kan van vandaag op morgen perfect toegankelijk worden. En niet iedere oplossing hoeft ingewikkeld of duur te zijn.
Soms begint het bij aandacht. Bij iemand zien. Bij een vraag stellen. Bij bereid zijn om mee te denken. Bij luisteren naar de ervaring van degene voor wie een voorziening bedoeld is.
Want een toegankelijke samenleving maken we uiteindelijk niet voor elkaar. Die maken we met elkaar.
Dat is mijn boodschap die ik tijdens de Week van de Toegankelijkheid zichtbaar wil maken. Toegankelijkheid begint niet alleen bij gebouwen, voorzieningen en regels. Het begint ook bij hoe we naar elkaar kijken, naar elkaar luisteren en bereid zijn samen naar mogelijkheden te zoeken.
Reactie plaatsen
Reacties